Προσοχή στα Σαρακοστιανά. Τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση δηλητηρίασης

Ξενοφώντα Τσούκαλη

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, Μ.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ψωνίζοντας και τρώγοντας τα σαρακοστιανά εδέσματα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. H καλύτερη θεραπεία της τροφική δηλητηρίασης είναι η πρόληψη.

Για να μην μολύνουν τα βακτήρια από τα ωμά τρόφιμα το έτοιμα για κατανάλωση ή μαγειρεμένα φαγητά στο ψυγείο πρέπει να μπαίνουν ξεχωριστά. Αν δύο είδη τροφίμων συντηρούνται στο ίδιο ψυγείο, τα ωμά τρόφιμα θα πρέπει πάντοτε να τοποθετούνται χαμηλότερα από τα έτοιμα για κατανάλωση ή μαγειρεμένα φαγητά. Αυτό σημαίνει ότι τα ωμά τρόφιμα δεν θα στάξουν στο μαγειρεμένο φαγητό.
Πρέπει να έχουμε υπόψη μας τα εξής:
1. Λαγάνα: Θέλει προσοχή γιατί συνήθως, λόγω μεγάλης ζήτησης είναι άψητη, και μπορεί προκαλέσει διαταραχές στο στομάχι.

2. Ταραμάς: Προϊόν πλήρες συνθετικών χρωμάτων από διατηρημένα αυγά ψαριών. Προσοχή στη δυσοσμία και στην ξινή γεύση. Προτιμήστε τον τυποποιημένο. Αποφύγετε τον ταραμοπολτό στον οποίο προστίθενται αμυλούχες ουσίες. Μην φάτε πολύ.

3. Χαλβάς: Κατασκευάζεται από ταχίνι ενώ ζάχαρη, σοκολάτα, κακάο, ξηροί καρποί κλπ δίνουν διάφορες γευστικές εκδοχές. Άρρηκτα συνδεδεμένος με την παράδοση και τις διατροφικές συνήθειες του λαού μας, είναι άριστος συνδυασμός πρωτεϊνών, υδατανθράκων και ακόρεστων λιπαρών, σε αναλογίες ιδανικές για τη διατροφή μας. Ασφαλώς προτιμήστε τυποποιημένο, ή γνωστό επώνυμο χύμα.

4. Ελιές: Εδώ οι μη τυποποιημένες δεν φαίνεται να έχουν πρόσθετο πρόβλημα. Θυμηθείτε ότι απαγορεύεται η ανάμιξη διαφόρων τύπων. Καλό πλύσιμο στις χύμα.

5. Τουρσιά: Όχι ό,τι καλύτερο για ευαίσθητα στομάχι -όπως σχεδόν όλα της Καθαρής Δευτέρας- είναι λαχανικά διατηρημένα σε λάδι, ξύδι και άλμη. Προτιμήστε τα τυποποιημένα, τα οποία γράφουν τρόπο συντήρησης, βάρος και κατηγορία λαχανικού, ή επώνυμα χύμα.

6. Χταπόδι: Προτιμήστε το χταπόδι από το μοσχοχτάποδο (ή μελιδόνα). Ξεχωρίζουν από τις βεντούζες. Η μελιδόνα έχει μια σειρά βεντούζες σε κάθε πλοκάμι, ενώ το χταπόδι δύο. Τα φρέσκα χταπόδια έχουν ωραίο, σκληρό, στιλπνό και υγρό δέρμα, γυαλιστερά μάτια και η μυρωδιά τους είναι ευχάριστη. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στο ψήσιμο να γίνουν μαλακά.

7. Καλαμαράκια: Κυκλοφορούν και "μαϊμούδες". Το αληθινό καλαμάρι έχει χρώμα λευκό που ροδίζει, δεν έχει πλευρικά πτερύγια ούτε κηλίδες. Τα πτερύγια πιάνουν τα 2/3 του σώματος, το οποίο είναι κυλινδρικό. Τα θράψαλα έχουν χρώμα μπλε και μικρότερα πτερύγια. Προτιμήστε κατεψυγμένα.

8. Οστρακοειδή: Μύδια, στρείδια, κυδώνια, αχινοί, αχιβάδες, κλπ. Προσοχή στην αγορά, μέτρο στην κατανάλωση. Το όστρακο πρέπει να είναι καλά κλεισμένο. Η μυρωδιά να είναι αυτή του ιωδίου της θάλασσας. Ανάμεσα στις βαλβίδες εισαγωγής - εξαγωγής, πρέπει να υπάρχει καθαρό υγρό. Κτυπήστε το όστρακο. Ο ήχος πρέπει να είναι υπόκωφος, σημάδι ότι έχει σάρκα και νερό.

9. Μαλακόστρακα: Γαρίδες, καραβίδες, καβούρια, αστακοί. Τα πιο ευαίσθητα από τα θαλασσινά. Αν δεν ξέρετε, προτιμήστε τα κατεψυγμένα. Τα φρέσκα διακρίνονται από ζωηράδα σε μάτια και χρώμα και είναι σφικτά. Αν "πρασινίζουν", μυρίζουν ή παρουσιάζουν χαλάρωση, μακριά.

10. Αλκοόλ: Μείνετε σε ένα τύπο ποτού - αλλά αν θέλετε να αλλάξετε, ανεβείτε σε πιο δυνατό. Όσο και αν φαίνεται παράξενο, είναι καλύτερο να πάτε από κρασί ή μπύρα στο ούζο αλλά όχι το αντίθετο. Και βέβαια το αλκοόλ δεν συνδυάζεται με την οδήγηση.

Κατεψυγμένα: Τα κατεψυγμένα πρέπει να συντηρούνται, στο σημείο πώλησης, σε καταψύκτη στους –18o C, να πωλούνται συσκευασμένα και με υγειονομικό σήμα, δηλαδή τη σφραγίδα της επιχείρησης, η οποία είναι μικρή και ελλειψοειδής. Στη σφραγίδα, της επιχείρησης παραγωγής αναφέρεται ο Κωδικός Αριθμός της επιχείρησης, πχ.EL 30.A.60. EU. Επί πλέον, στην συσκευασία, πρέπει να αναγράφονται όλες οι υποχρεωτικές ενδείξεις, που προβλέπονται, από την Νομοθεσία, δηλ. η ονομασία πώλησης, το καθαρό βάρος, η χρονολογία ανάλωσης, οι ιδιαίτερες συνθήκες συντήρησης και χρήσης, το όνομα, η εμπορική επωνυμία και η διεύθυνση του κατασκευαστή ή συσκευαστή, ο τόπος παραγωγής ή προέλευσης.

Συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης

Αν ξαφνικά μετά τα νηστίσιμα εδέσματα αισθανθείτε λίγο...περίεργα, είναι πιθανόν να έχετε πάθει τροφική δηλητηρίαση, συμπτώματα της οποίας είναι:

• πόνος στην κοιλιά,
• επίμονος πονοκέφαλος,
• διάρροια,
• ναυτία και εμετούς,
• ζάλη.
• Πιο σπάνια αδυναμία ή λιποθυμία

Σε περίπτωση που οι εμετοί επιμένουν, καλέστε γιατρό

Όταν ο ασθενής κάνει εμετό, φροντίστε ώστε το κεφάλι του να είναι χαμηλότερα από το στήθος του για να μην πνιγεί. Αν είναι ενήλικος ή παιδί, βάλτε τον να ξαπλώσει μπρούμυτα, με το κεφάλι κρεμασμένο στην άκρη του κρεβατιού. Αν είναι βρέφος τοποθετήστε το μπρούμυτα στα γόνατα σας.

Δώστε στον πάσχοντα άφθονα υγρά και μια λεκάνη (αν κάνει έμετο)

Προσέξτε αν και άλλα άτομα που συνέφαγαν με τον ασθενή παρουσιάζουν τα ίδια κλινικά σημεία τότε είναι πολύ πιθανό να πρόκειται για τροφική δηλητηρίαση, αντίθετα αν τα μέλη μιας οικογένειας παρουσιάζουν τα ίδια συμπτώματα αλλά σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα, τότε είναι πιθανότερο ότι πρόκειται για μια γρίπη ή κοινό κρυολόγημα.

Ειδική Γραμμή Επικοινωνίας
Ο ΕΦΕΤ υπενθυμίζει την ειδική γραμμή επικοινωνίας, 11717, η οποία είναι στη διάθεση όλων των καταναλωτών, όπου μπορούν να αναφέρουν ή να καταγγείλουν οποιαδήποτε μη συμμόρφωση – παράβαση της νομοθεσίας υποπέσει στην αντίληψή τους.

Σας Ευχόμαστε Καλή Σαρακοστή!!!

Απίστευτη ψυχραιμία. Του κάθισε η μπουκιά στο λαιμό και κάνει μόνος του τη λαβή Χάιμλιχ και σώζεται από βέβαιο πνιγμό (video)

medlabnews.gr iatrikanea 

Ένας νοσηλευτής στην Τουρκία, πνιγόταν με φαγητό, όμως ευτυχώς, ήξερε πρώτες βοήθειες, το τι πρέπει να κάνει για να σώσει τον εαυτό του.

Ένας εκπαιδευτής πρώτων βοηθειών σε νοσοκομείο στο Οσμανίγιε της Τουρκίας έσωσε ο μόνος του τη ζωή του, καθώς πνίγηκε ενώ έτρωγε και δεν βρισκόταν κανένας άλλος γύρω του.

Ένα συγκλονιστικό βίντεο από την Τουρκία καταγράφει τη δραματική στιγμή που ένας υγειονομικός υπάλληλος σώζει τη ζωή του, εφαρμόζοντας μόνος του τη λαβή Χάιμλιχ μέσα στο γραφείο του.

Το τηλεοπτικό δίκτυο TRT δημοσίευσε το υλικό, όπου φαίνεται ο Ιλιάς Γιλντίρ να κάθεται σε μια δερμάτινη πολυθρόνα και να τρώει το φαγητό του. Ξαφνικά, πιάνει τον λαιμό του και αρχίζει να κάνει σπασμωδικές κινήσεις, καθώς πνίγεται από μια μπουκιά που προσπάθησε να καταπιεί.

Παρά την κρίσιμη στιγμή, ο Γιλντίρ παραμένει ψύχραιμος. Σηκώνεται, στέκεται πίσω από την πολυθρόνα και, χρησιμοποιώντας το έπιπλο ως στήριγμα, εφαρμόζει τη λαβή Χάιμλιχ στον εαυτό του, χτυπώντας το πάνω μέρος του θώρακά του στην πλάτη της καρέκλας.

A medical worker in Türkiye saved his own life after choking while eating alone. With no one around to help, Ilyas Yildir used a chair to perform the Heimlich manoeuvre on himself, dislodging food stuck in his throat pic.twitter.com/A190BkWiyq

— TRT World (@trtworld) February 10, 2026

Περιγράφοντας την εμπειρία του, ο Ιλίας Γιλντίρ είπε: «Είχα παραγγείλει φαγητό ενώ καθόμουν στο γραφείο μου. Ενώ έτρωγα, αποσπάστηκε λίγο η προσοχή μου, και ένα κομμάτι φαγητού κόλλησε στο λαιμό μου και τον μπλόκαρε εντελώς. Γνωρίζοντας τη σημασία των πρώτων βοηθειών, δεν πανικοβλήθηκα καθόλου. Εφόσον είμαι εκπαιδευτής πρώτων βοηθειών, ήξερα τι να κάνω και έδρασα μέσως ήρεμα. Πήγα ακριβώς πίσω από το κάθισμα Ασκώντας ισχυρή πίεση στο στήθος μου, κατάφερα να αποβάλω το αντικείμενο».

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Ιλιάς Γιλντίρ εργάζεται σε κέντρο κλήσεων εκτάκτου ανάγκης στην πόλη Οσμανίγιε. Όπως δήλωσε στο haberler.com, μετά την περιπέτειά του συνειδητοποίησε τη σημασία της γνώσης πρώτων βοηθειών, καθώς –όπως είπε– η σωστή αντίδραση μπορεί να σώσει ζωές, όπως συνέβη και στη δική του περίπτωση.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οποιοδήποτε σταθερό έπιπλο μπορεί να βοηθήσει στην εφαρμογή της τεχνικής, όταν κάποιος βρίσκεται μόνος του και κινδυνεύει από πνιγμό. Η ψυχραιμία και η γνώση της σωστής κίνησης αποδείχθηκαν καθοριστικές για τη διάσωσή του.

Δείτε βίντεο: Η λαβή Χάιμλιχ16χρονης που έσωσε παιδί που πνιγόταν - «Όλοι μπορούν να το κάνουν»

Τι να κάνετε αν γλιστρήσατε, πέσατε, κτυπήσατε; Τι πρέπει να κάνετε ανάλογα με το σημείο του σώματος που χτύπησε;.

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση που εσείς ή κάποιος άλλος γλίστρησε και έπεσε;  

Ανάλογα με το πιο σημείο του σώματος χτύπησε διαβάστε τι χρειάζεται να κάνετε.

Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτείται η αρχή Rest Ice Compression Elevation (R.I.C.E.) 

Είναι μία αρχή που αφορά την αντιμετώπιση τραυματισμών μαλακών μορίων.

Rest – Ανάπαυση - ξεκούραση ή σχετική ξεκούραση. 

Ice – O πάγος έχει αναισθητική δράση και μας ανακουφίζει από τον πόνο, μειώνει το μελάνιασμα, την αιμορραγία … Ουσιαστικά τα αιμοφόρα αγγεία ψύχονται και έτσι έχουμε την σύσπαση τους.

Compression- Η περίδεση βοηθάει  να αποτραπεί το παραπάνω πρήξιμο και αιμορραγία. Θέλει προσοχή ώστε το σφίξιμο να μην είναι υπερβολικά έντονα … και σταματήσει τελείως την κυκλοφορία του αίματος στην συγκεκριμένη περιοχή του σώματος. Φυσικά το δένουμε ύστερα από την τοποθέτηση του πάγου.

Elevation – Ανυψώνουμε το τραυματισμένο σημείο ώστε να μειωθεί ο πόνος λόγω του περιορισμού του πρηξίματος.

Χτύπημα στο κεφάλι

Σε ελαφρύ κτύπημα έχουμε συνήθως μόνο αστεράκια και ένα καρούμπαλο, σε βαρύτερο μπορεί να υπάρξει σοβαρή διάσειση ή ακόμα και θάνατος. Κριτήριο σοβαρότητας μιας κάκωσης στο κεφάλι είναι η έστω και ολιγόλεπτη, απώλεια των αισθήσεων, που παραπέμπει σε διάσειση. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να γίνει μεταφορά του τραυματία σε νοσοκομείο. Εάν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, παρακολουθεί κανείς για τις επόμενες 24 ώρες την πιθανή εμφάνιση έντονου πονοκεφάλου, εμετού, λήθαργου ή επιληψίας. Φυσικά απαιτούνται (Rest Ice Compression Elevation) R.I.C.E. και ράμματα εφ' όσον υπάρχει ανοικτό τραύμα.

Κάκωση μεσοσπονδύλιου δίσκου

Ιδιαίτερα κινδυνεύει η περιοχή της μέσης στην οποία οι οσφυϊκοί σπόνδυλοι δέχονται τεράστια φορτία, ιδίως με τη σπονδυλική στήλη σε κάμψη, δηλαδή όταν σηκώνουμε βάρη σκυμμένοι. Κάποια φορά ακούμε ή νιώθουμε ένα ‘κρακ’. Όταν ο πόνος στη μέση είναι ξαφνικός και αντανακλά κατά μήκος του ενός από τα δυο πόδια, είναι πιθανόν να έχουμε πρόπτωση κάποιου δίσκου (δισκοκήλη). Παρ όλη τη δραματική εικόνα δεν είναι κάτι χειρουργικά επείγον - αυτό που χρειάζεται σε πρώτη φάση είναι ανάπαυση στο κρεβάτι σε οποιαδήποτε στάση ανακουφίζει τον πάσχοντα. Παρέχονται αντιφλεγμονώδη (με φαγητό), αναλγητικά, μυοχαλαρωτικά.

Κακώσεις ώμου

Η πιο δραματική κάκωση είναι το εξάρθρημα του ώμου, που οφείλεται συνήθως σε πτώση με το βραχίονα ανοικτό (χέρι ψηλά). Δυστυχώς, σπάνια μπορεί να αναταχθεί από μη ειδικό. Ο τραυματίας έχει αφόρητους πόνους και την αίσθηση ότι ο ώμος του έχει ‘βγεί’. Καμιά φορά, ειδικά εάν δεν είναι η πρώτη φορά που βγαίνει ο ώμος, ο ασθενής επιτυγχάνει μόνος του την ανάταξη. Διαφορετικά οι πρώτες βοήθειες είναι η χορήγηση του πιο δυνατού αναλγητικού που έχουμε στο σκάφος και η ανάρτηση του άκρου σε όποια θέση βολεύει τον τραυματία έως τη διακομιδή του σε νοσοκομείο.

Συχνότερο από το εξάρθρημα του ώμου είναι το εξάρθρημα της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης, το οποίο είναι αποτέλεσμα πτώσης πάνω στην ‘γωνιά’ του ώμου με τον βραχίονα ‘κλειστό’ (χέρι χαμηλά). Η διάγνωση είναι εύκολη καθόσον υπάρχει εμφανής παραμόρφωση με την άκρη της κλείδας να εξέχει προς τα επάνω. Το μόνο που απαιτείται είναι η ακινητοποίηση του άκρου με σάκο ανάρτησης. Ο πόνος μετά τις πρώτες 24 ώρες μειώνεται σημαντικά.

Συνιστώνται σάκος ανάρτησης, αναλγητικά, πάγο στην ακρωμιοκλειδική μόνο.

Κάταγμα πηχεοκαρπικής

Το κάταγμα της πηχεοκαρπικής (καρπού) είναι το συχνότερο από τα κατάγματα του άνω άκρου και οφείλεται συνήθως σε πτώση. Επειδή η διαφορά ανάμεσα σε ένα κάταγμα ή απλό διάστρεμμα στην περιοχή δεν είναι εύκολο να εκτιμηθεί από μη ειδικό, συνίσταται σε κάθε περίπτωση ακινητοποίηση του καρπού σε νάρθηκα έως ότου γίνει ακτινογραφία.

Απαραίτητη η παροχή R.I.C.E. και αναλγητικών.

Κακώσεις άκρας χείρας / δακτύλων

Τα κατάγματα και τα εξαρθρήματα των δακτύλων και των μετακαρπίων είναι επικίνδυνα. Συνήθως στις περιπτώσεις αυτές η διάγνωση είναι δυνατή δια γυμνού οφθαλμού, λόγω της ευκρινούς παραμόρφωσης. Στις περιπτώσεις που υπάρχει κάκωση τενόντων (ο ασθενής αδυνατεί να κουνήσει ένα δάκτυλο, ενώ μπορούμε εμείς να το κουνήσουμε παθητικά χωρίς πρόβλημα), ή νεύρων (υπάρχει υπαισθησία ή αναισθησία στο άγγιγμα σε τμήμα του χεριού). Συνήθως έχουμε και ανοιχτό τραύμα, το οποίο πρέπει να περιδέσουμε πριν τη μεταφορά σε νοσοκομείο. Το απλό κάταγμα δακτύλου μπορούμε να το ακινητοποιήσουμε συνδέοντας με στενές λωρίδες Leukoplast τις 3 φάλαγγες των δακτύλων με τις αντίστοιχες του διπλανού, έτσι ώστε να κινούνται μαζί. R.I.C.E., αναλγητικά.

Θλάσεις προσαγωγών

Το αποτέλεσμα της ταυτόχρονης στήριξης σε επιφάνειες που απομακρύνονται (από σκάφος σε dinghy ή ανάμεσα σε δυο σκάφη) είναι να ανοίξουν τα πόδια και να προκληθεί θλάση στους προσαγωγούς. Εκτός από τον πόνο στην περιοχή που μπορεί να επιμείνει και ένα μήνα, οι θλάσεις των προσαγωγών δεν δημιουργούν ιδιαίτερα προβλήματα. Απαιτούνται R.I.C.E., αντιφλεγμονώδη

Θλάση γαστροκνημίου - ρήξη Αχιλλείου τένοντα

Ο κλασικός μηχανισμός είναι απότομο sprint ή άλμα. Το αποτέλεσμα είναι συνήθως θλάση στο μυ της γάμπας (γαστροκνήμιος), αλλά σε κάποιες περιπτώσεις (τυπικά ηλικίες 40-50) μπορεί ο Αχίλλειος τένοντας να υποστεί ρήξη. Στην πρώτη περίπτωση νοιώθουμε ξαφνικά έντονο πόνο στη γάμπα, στη δεύτερη την αίσθηση ότι κάποιος μας κλώτσησε από πίσω. Θυμίζουμε R.I.C.E., αντιφλεγμονώδη / αναλγητικά, πατερίτσες

Κακώσεις γόνατος

Η συχνότερη κάκωση είναι η ρήξη του έσω πλάγιου συνδέσμου, που οφείλεται πάντοτε σε τραυματισμό και η ρήξη ενός των μηνίσκων, που μπορεί να οφείλεται και σε χρόνια επαναληπτική επιβάρυνση. Η κάκωση του έσω πλαγίου συνδέσμου οφείλεται συνήθως σε στραβοπάτημα ή πτώση κατά την οποία το γόνατο τσακίζει προς τα μέσα.

Η καταπόνηση του μηνίσκου, η οποία συχνά οδηγεί σε ρήξεις, συμβαίνει στη στάση του βαθέως καθίσματος, πολύ συχνή σε εργασίες του σκάφους. Οι ρήξεις μηνίσκων συχνά εμφανίζονται σαν πρήξιμο του γόνατος (ενδοαρθρική συλλογή υγρού - ύδαρθρος), ενώ σε κάποιες περιπτώσεις το σπασμένο κομμάτι μπορεί να μπλοκάρει την κίνηση του γόνατος. Αναγκαία: R.I.C.E. και αντιφλεγμονώδη / αναλγητικά

Κάκωση ποδοκνημικής

Συνήθως γίνεται από γλίστρημα στην σκάλα ή από παραπάτημα. Ανάλογα με την βαρύτητα της κάκωσης δημιουργείται διάστρεμμα (‘γύρισμα’ του αστραγάλου συνήθως προς τα μέσα με διάταση ή μερική ρήξη των έξω συνδέσμων) ή και κάταγμα ακόμη.

Και στις δυο περιπτώσεις εμφανίζεται οίδημα και πόνος άμεσα. Διαγνωστικά η διαφορά κατάγματος - διαστρέμματος είναι ότι συνήθως στο κάταγμα δεν είναι δυνατή η φόρτιση του σκέλους, ενώ στο διάστρεμμα μετά από λίγες δοκιμές ο τραυματίας μπορεί να πατήσει προσεκτικά χωρίς μεγάλο πόνο. Και σε αυτή την περίπτωση απαραίτητα R.I.C.E, αντιφλεγμονώδη / αναλγητικά, πατερίτσες

Κατάγματα άκρου πόδα / δακτύλων

Συνήθως προκαλούνται από χτύπημα των γυμνών δακτύλων σε προεξέχοντα αντικείμενα (έπιπλα, πόρτες, κ.λπ.). Τα κατάγματα των δακτύλων σπάνια χρήζουν ειδικής θεραπείας, πέρα από τοπική προστασία για τις 10 πρώτες ημέρες που ο πόνος είναι έντονος. Στο μεταξύ μπορεί κανείς να περπατά με το βάρος στην πτέρνα. Αντίθετα, τα κατάγματα που γίνονται λίγο πιο ψηλά, στα μετατάρσια ή στο κου-ντε-πιέ, χρήζουν ιατρικής αξιολόγησης. Έως ότου συμβεί αυτό, το σκέλος πρέπει να αποφορτιστεί με πατερίτσες. Για μια ακόμη φορά R.I.C.E., αντιφλεγμονώδη / αναλγητικά και πατερίτσες.

Διαβάστε επίσης

• Γιατί ματώνει η μύτη; Τι πρέπει να κάνουμε στην ρινορραγία;
• Πόνος στη φτέρνα, πελματιαία απονεύρωση, άκανθα πτέρνας. Θεραπευτική αντιμετώπιση και ασκήσεις για το σπίτι.
• Στραμπούληγμα αστραγάλου ή διάστρεμμα ποδοκνημικής, τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται

Ναυτία, πονοκέφαλο, κόπωση φέρνει η αιθαλομίχλη από την καύση των ξύλων. Μέτρα Πρόληψης δηλητηρίασης από CO. Πρώτες βοήθειες.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η στροφή του κόσμου στα τζάκια και τις ξυλόσομπες είναι μαζική.

Η καύση του ξύλου αυτού με βασικό στοιχείο τον άνθρακα, προκαλεί καθημερινά ολοένα και μεγαλύτερη συγκέντρωση των αιωρούμενων μικροσωματιδίων, προϊόντων της καύσης, στην ατμόσφαιρα.

Ο μαύρος ή άσπρος καπνός που βγαίνει από τις καμινάδες, αποτελείται από στερεά υπολείμματα καύσης, που λόγω της θερμότητας ανέρχονται από την καμινάδα και βγαίνουν προς τα έξω. Τα αέρια αυτά δεν είναι διόλου ακίνδυνα, αφού περιέχουν  υπολείμματα καύσης και φυσικά σωματίδια που έρχονται στον εισπνεόμενο αέρα.

Τα σωματίδια αυτά είναι και υπεύθυνα για την διαύγεια της ατμόσφαιρας. Έτσι αιωρούμενα σωματίδια με συγκέντρωση έως 10 μgr δεν προσδίδουν θολότητα στην ατμόσφαιρα, ενώ από 50 μgr και πάνω έχουμε το φαινόμενο της ομίχλης ή της αιθαλομίχλης, που φυσικά ανεβαίνει όσο ανεβαίνουν και τα όρια. 

Στις ενώσεις που απελευθερώνονται κατά την καύση μπορεί να περιέχονται και βαρέα μέταλλα, όπως κάδμιο, αρσενικό, κλπ. που μπορεί να είναι στην σύνθεση του ξύλου και να απελευθερωθούν στην ατμόσφαιρα.

Επίσης η καύση χρωματισμένου χαρτιού, φακέλων, πλαστικών μαζί με τα ξύλα, μπορεί να απελευθερώσει, διοξίνες, που είναι επικίνδυνες για το περιβάλλον ακόμα και σε μgr μικρογραμμάρια) (10^-2gr),ενώ οι χρωματισμένοι φάκελοι μπορεί να απελευθερώσουν κάδμιο.

Η χρήση και η καύση επεξεργασμένου ξύλου και ιδίως βαμμένου η πλαστικοποιημένου είναι πολύ επικίνδυνη καθώς απελευθερώνονται πολλές τοξικές ουσίες, όπως φουράνια, διοξίνες και άλλες επιβλαβείς ενώσεις.

Ένας άλλος σιωπηλός δολοφόνος από την καύση βιοανθράκων σε τζάκια και ξυλόσομπες είναι το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), μια κοινή αιτία οξείας και θανατηφόρας ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΗΣ που ήδη και φέτος έχει αφήσει τα πρώτα θύματά της. Πρόκειται για ένα άχρωμο, άοσμο αέριο που σχηματίζεται από την ατελή καύση των προϊόντων του άνθρακα. 

Το CO συνδέεται στο αίμα 240-270 φορές ευκολότερα από ό, τι το οξυγόνο, προκαλώντας μεγάλη υποξία στους ιστούς, με αποτέλεσμα την οξεία δυσλειτουργία και ανεπάρκεια πολλών οργάνων ταυτόχρονα. 

Η αιθαλομίχλη έχει ολέθριες επιπτώσεις στην καρδιά, στα αγγεία και στους πνεύμονες.

Είναι χαρακτηριστικά από αιθαλομίχλη είναι τα κρούσματα και καρδιαγγειακών νοσημάτων, η γενοτοξικότητα και η καρκινογένεση, καθώς επίσης και υποκλινικών μορφών αθηρωμάτωσης. 

Τα τελευταία χρόνια, λόγω της μεγάλης χρήσης καυσόξυλων ως την πιο φθηνή λύση θέρμανσης, η Ελλάδα χαρακτηρίστηκε από τον ΠΟΥ ως χώρα υψηλού κινδύνου στους θανάτους της ΧΑΠ (χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας). 

Τα συμπτώματα της οξείας δηλητηρίασης από μονοξείδιο, είναι ναυτία, πονοκέφαλος, κόπωση, ενώ όσο προχωράει, έχουμε ταχυκαρδία, καρδιακή αρρυθμία, πτώση της πίεσης του αίματος και λιποθυμικά επεισόδια, που αν δεν αντιμετωπιστούν, και το άτομο μείνει στον χώρο, μπορεί να επιφέρουν τον θάνατο, όχι από ασφυξία όπως γίνεται με το διοξείδιο του άνθρακα, αλλά από δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα.

Καθώς αυξάνει η συγκέντρωση του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, εμφανίζεται

• ναυτία,

• κόπωση και

• πονοκέφαλος.

Πολύ χαρακτηριστικό είναι το βαθύ κόκκινο χρώμα που αποκτά το θύμα (σαν κεράσι), που είναι εμφανές και στο πρόσωπο. Στη συνέχεια το θύμα πέφτει σε κώμα και επέρχεται ο θάνατος. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι πάσχοντες από καρδιοαναπνευστικές παθήσεις είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις τοξικές επιδράσεις του μονοξειδίου του άνθρακα.

Εκτός από την οξεία δηλητηρίαση και η χρόνια δηλητηρίαση είναι πιθανή, όταν π.χ. μια οικιακή συσκευή εμφανίζει ελαττωματική λειτουργία και τα επίπεδα του μονοξειδίου του άνθρακα αυξάνουν μεν, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό ώστε να επέλθει κώμα. Ο γιατρός πρέπει να υποπτεύεται τη χρόνια δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα, όταν περισσότερα από ένα μέλη της ίδιας οικογένειας εμφανίζουν συμπτώματα, όπως κόπωση, ναυτία και πονοκεφάλους.

Το κακό με το μονοξείδιο είναι ότι είναι αέριο, άχρωμο, άοσμο και άγευστο κάτι που το καθιστά αόρατο δολοφόνο. Η έκθεση σε 100 ppm (mg) είναι άκρως επικίνδυνη στον άνθρωπο, ενώ ο Π.Ο.Υ. (W.H.O.), ορίζει ως όρια ποιότητας αέρα, τα  7mg/m³    την μέρα

Η έκθεση σε οξυγόνο, άνοιγμα παραθύρων, μεταφορά σε εξωτερικό χώρο, δεν είναι τόσο αποτελεσματική αφού απαιτείται πολύς χρόνος για να σπάσει ο δεσμός, ενώ αυτό γίνεται εύκολα στην ανταλλαγή με το διοξείδιο του άνθρακα.

Για την αντιμετώπιση της δηλητηριάσεως από μονοξείδιο, χορηγείται 100% οξυγόνο ή υπερβαρικό οξυγόνο, δηλαδή οξυγόνο σε υψηλή πίεση και σε διαμορφωμένους θαλάμους πίεσης. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η διάσπαση του δεσμού ευκολότερα επιτυγχάνοντας αύξηση στο πλάσμα από 100mg/Hg, σε 2000 mg/Hg.

Πρώτες Βοήθειες:

1. Καλύψτε τη μύτη και το στόμα πριν εκτεθείτε στον κίνδυνο (για απομάκρυνση του θύματος από το χώρο) αφού προηγουμένως ενημερώσετε κάποιον

2. Ανοίξτε διάπλατα τα παράθυρα.

3. Κλείστε το σημείο διαρροής, εφόσον μπορείτε. Μην χρησιμοποιήσετε αναπτήρα ή σπίρτα διότι υπάρχει κίνδυνος έκρηξης.

4. Μεταφέρετε τον πάσχοντα το γρηγορότερο δυνατό σε καθαρό αέρα.

5. Αν το θύμα δεν εμφανίζει αυτόματη αναπνοή ή δεν ψηλαφάται σφυγμός, ακολουθείται η διαδικασία της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης.

6. Φροντίστε για την άμεση μεταφορά του πάσχοντα σε Νοσοκομείο, για την υποστήριξη των ζωτικών λειτουργειών και χορήγηση Ο2.

Πως μπορώ να προλάβω τη δηλητηρίαση από CO στο σπίτι; 

·  Τακτικό σέρβις των συστημάτων θέρμανσης που λειτουργούν με πετρέλαιο, φυσικό αέριο, κάρβουνο ή άλλη βιομάζα από ειδικευμένο τεχνικό. 

·  Αποφύγετε τη χρήση θερμαστρών που λειτουργούν με αέριο ή κάρβουνο μέσα σε κλειστούς χώρους (διαμέρισμα, τροχόσπιτο κλπ). 

·  Προτιμάτε πάντα συσκευές που έχουν τη σήμανση CE 

·  Αν χρησιμοποιείτε σόμπα, τζάκι ή καυστήρα βιομάζας σκόπιμη είναι η εγκατάσταση ανιχνευτή CO που λειτουργεί με μπαταρία. 

Πώς μπορώ να θερμάνω το σπίτι μου ή να μαγειρέψω με ασφάλεια όταν δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα; 

·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε μια ανοιχτή ψησταριά ή άλλο είδος φούρνου με αέριο ως μέσο θέρμανσης σε διαμέρισμα, τροχόσπιτο ή σκηνή. 

·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε ψησταριά με κάρβουνα ως μέσο θέρμανσης σε κλειστό χώρο, εκτός αν το έχετε τοποθετήσει μέσα σε καλά αεριζόμενο τζάκι. 

·  Ποτέ μη καίτε κάρβουνα σε κλειστό χώρο. Κόκκινα, γκρίζα ή λευκά εκκρίνουν CO. 

·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε θερμάστρες υγραερίου που προορίζονται για κάμπινγκ σε εσωτερικό χώρο ως μέσο 

θέρμανσης. 

·  Ποτέ μη τοποθετείτε μια γεννήτρια ρεύματος μέσα σε δωμάτιο, σε κλειστό γκαράζ ή κοντά σε οπή εξαερισμού. 

Πώς μπορώ να αποφύγω τη δηλητηρίαση από CO στο αυτοκίνητο μου; 

·  Με τακτικό σέρβις από εξειδικευμένο τεχνικό, ο οποίος πρέπει να ελέγχει και το σύστημα της εξάτμισης. Διαρροή της εξάτμισης προς το εσωτερικό του αυτοκινήτου μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συγκεντρώσεις CO στη καμπίνα του αυτοκινήτου. 

·  Ποτέ μη βάζετε σε λειτουργία το αυτοκίνητο σας μέσα σε κλειστό γκαράζ. Το μονοξείδιο του άνθρακα από τα καυσαέρια μπορεί να φτάσει πολύ γρήγορα σε υψηλές και επικίνδυνες συγκεντρώσεις. 

Διαβάστε επίσης

• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Τα βλαβερά προϊόντα από την ατελή καύση, των ξύλων και οι κίνδυνοι για την υγεία μας.
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες

Δηλητηρίαση με Μονοξείδιο του Άνθρακα από: τζάκια, σόμπες, αυτοκίνητα, με ναυτία, κόπωση, πονοκέφαλο. Πρώτες βοήθειες

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) αποτελεί προϊόν ατελούς καύσης οργανικών ουσιών. Το CO περιέχεται στα αέρια καύσης, όπως αυτά που παράγονται από αυτοκίνητα ή φορτηγά, από σόμπες, στόφες, φανάρια, μαγκάλια, τζάκια και καυστήρες.

Σε περίπτωση συσσώρευσης μονοξειδίου του άνθρακα σε κλειστούς ή μικρούς χώρους μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση ζώων και ανθρώπων
Η δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα είναι μια ύπουλη κατάσταση, καθώς αυτό είναι άοσμο και δεν διακρίνεται στην ατμόσφαιρα όπως ο καπνός (αιθάλη).

Τα πιο συνηθισμένα ατυχήματα αφορούν οδηγούς οχημάτων που κοιμούνται μέσα σε αυτά με μηχανή, επισκευές οχημάτων που γίνονται μέσα σε κλειστά γκαράζ, συσκευές οικιακής θέρμανσης όπως μαγκάλι, τζάκι η σόμπα σε χώρους που δεν αερίζονται επαρκώς, πυρκαγιές, ανθρακωρύχους, αλλά και απόπειρες αυτοκτονίας. Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η έκθεση σε μονοξείδιο του άνθρακα κατά τη διάρκεια του ύπνου ή σε άτομα τα οποία είναι μεθυσμένα, οι οποίοι μπορεί να πεθάνουν χωρίς να εκδηλώσουν συμπτώματα. Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα δεν έχει ειδικά συμπτώματα και για τη διάγνωσή της πρέπει να υπάρχει κλινική υποψία.

Η τοξική δράση του μονοξειδίου του άνθρακα οφείλεται στην ικανότητά του να εκτοπίζει το οξυγόνο από τις θέσεις δέσμευσης του με την αιμοσφαιρίνη. Αυτό οφείλεται στην πολύ μεγαλύτερη χημική συγγένεια που έχει το μονοξείδιο του άνθρακα με την αιμοσφαιρίνη, σε σχέση με το οξυγόνο. Η τοξική δράση του CO οφείλεται στο ότι η αιμοσφαιρίνη παρουσιάζει κατά περίπου 200 έως 250 φορές μεγαλύτερη συγγένεια (συχνότερα αναφέρεται η τιμή 210) προς αυτό σε σχέση με το Ο2 σχηματίζοντας την ένωση καρβοξυαιμοσφαιρίνη Έτσι, το αίμα χάνει την ικανότητά του να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς και οργανισμός ασφυκτιεί. Ο εγκέφαλος είναι το πλέον ευαίσθητο όργανο στην έλλειψη οξυγόνου και για τον λόγο αυτό τα πρώτα συμπτώματα της δηλητηρίασης από το CO είναι ο πονοκέφαλος και η ζάλη, που καταλήγει σε λιποθυμία και τελικά στον θάνατο από ασφυξία. Το χαρακτηριστικό των δηλητηριάσεων από μονοξείδιο του άνθρακα είναι το έντονο κερασέρυθρο χρώμα που αποκτά το σώμα του θύματος και είναι εμφανέστατο στο πρόσωπό του. Με τον τρόπο αυτό εμποδίζεται η ανταλλαγή των αερίων στο επίπεδο των ιστών και γρήγορα εμφανίζεται υποξία. Αντίστοιχα, με την αιμοσφαιρίνη που μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς, δρα και η μυοσφαιρίνη (myoglobin), η οποία μεταφέρει το οξυγόνο στα μυικά κύτταρα. Η μυοσφαιρίνη επίσης παρουσιάζει κατά περίπου 60 έως 70 φορές μεγαλύτερη συγγένεια προς το CO σε σχέση με το Ο2.

Αν υπάρχει αυξημένη συγκέντρωση CO στην ατμόσφαιρα, τότε μεγάλο ποσοστό των ερυθρών αιμοσφαιρίων θα μεταφέρει CO αντί για το οξυγόνο που χρειάζονται όλοι οι ανθρώπινοι ιστοί για να λειτουργήσουν. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη των ιστών και θάνατο.

Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μεγάλες συγκεντρώσεις CO, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται αρκετή ποσότητα καρβοξυαιμογλοβίνης σε μικρό χρονικό διάστημα. Το γεγονός αυτό πρέπει να το παίρνει σοβαρά υπόψη κανείς, όταν μάλιστα ζει στο περιβάλλον μιας πόλεως όπου η ατμόσφαιρα είναι επιβαρημένη με διάφορους αέριους ρύπους η συνεργιστική δράση των οποίων σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει ακόμα εκτιμηθεί.

Καθαρή ατμόσφαιρα πλούσια σε Ο₂ έχει ως αποτέλεσμα να καθαρίζεται ο άνθρωπος από την καρβοξυαιμογλοβίνη που υπάρχει στο αίμα του. Είναι φανερή επομένως και γιαυτό το λόγο η σημασία των εξορμήσεων το Σαββατοκύριακο στην εξοχή.

Ο περιορισμός της ρύπανσης από CO της ατμόσφαιρας των αστικών κυρίως κέντρων έχει άμεση σχέση με τον περιορισμό των εκπομπών από τα αυτοκίνητα, γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί τόσο με την καλύτερη λειτουργία του κινητήρα, όσο και με τη χρησιμοποίηση ειδικών αντιδραστήρων μέσα από τους οποίους διοχετεύονται τα καυσαέρια.

Συμπτώματα

Καθώς αυξάνει η συγκέντρωση του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, εμφανίζεται

• ναυτία,
• κόπωση και
• πονοκέφαλος.

Πολύ χαρακτηριστικό είναι το βαθύ κόκκινο χρώμα που αποκτά το θύμα (σαν κεράσι), που είναι εμφανές και στο πρόσωπο. Στη συνέχεια το θύμα πέφτει σε κώμα και επέρχεται ο θάνατος. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι πάσχοντες από καρδιοαναπνευστικές παθήσεις είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις τοξικές επιδράσεις του μονοξειδίου του άνθρακα.

Εκτός από την οξεία δηλητηρίαση και η χρόνια δηλητηρίαση είναι πιθανή, όταν π.χ. μια οικιακή συσκευή εμφανίζει ελαττωματική λειτουργία και τα επίπεδα του μονοξειδίου του άνθρακα αυξάνουν μεν, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό ώστε να επέλθει κώμα. Ο γιατρός πρέπει να υποπτεύεται τη χρόνια δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα, όταν περισσότερα από ένα μέλη της ίδιας οικογένειας εμφανίζουν συμπτώματα, όπως κόπωση, ναυτία και πονοκεφάλους.

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Όταν κάποιος ανακαλύψει ένα άτομο που είναι πολύ πιθανόν να έχει δηλητηριαστεί με μονοξείδιο του άνθρακα θα πρέπει να προβεί στις ακόλουθες ενέργειες.

• Το θύμα θα πρέπει να μεταφερθεί το συντομότερο σε χώρο που αερίζεται καλά.
• Αν το θύμα δεν εμφανίζει αυτόματη αναπνοή ή δεν ψηλαφάται σφυγμός, ακολουθείται η διαδικασία της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης.
• Με γρήγορες κινήσεις θα πρέπει ο χώρος που συνέβη το ατύχημα να αεριστεί καλά και να γίνει προσπάθεια εντοπισμού της πηγής του μονοξειδίου του άνθρακα, ώστε να διαφυλαχθεί η ασφάλεια των διασωστών.

Πως μπορώ να προλάβω τη δηλητηρίαση από CO στο σπίτι;

·  Τακτικό σέρβις των συστημάτων θέρμανσης που λειτουργούν με πετρέλαιο, φυσικό αέριο, κάρβουνο ή άλλη βιομάζα από ειδικευμένο τεχνικό.
·  Αποφύγετε τη χρήση θερμαστρών που λειτουργούν με αέριο ή κάρβουνο μέσα σε κλειστούς χώρους (διαμέρισμα, τροχόσπιτο κλπ).
·  Προτιμάτε πάντα συσκευές που έχουν τη σήμανση CE
·  Αν χρησιμοποιείτε σόμπα, τζάκι ή καυστήρα βιομάζας σκόπιμη είναι η εγκατάσταση ανιχνευτή CO που λειτουργεί με μπαταρία.

Πώς μπορώ να θερμάνω το σπίτι μου ή να μαγειρέψω με ασφάλεια όταν δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα;

·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε μια ανοιχτή ψησταριά ή άλλο είδος φούρνου με αέριο ως μέσο θέρμανσης σε διαμέρισμα, τροχόσπιτο ή σκηνή.
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε ψησταριά με κάρβουνα ως μέσο θέρμανσης σε κλειστό χώρο, εκτός αν το έχετε τοποθετήσει μέσα σε καλά αεριζόμενο τζάκι.
·  Ποτέ μη καίτε κάρβουνα σε κλειστό χώρο. Κόκκινα, γκρίζα ή λευκά εκκρίνουν CO.
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε θερμάστρες υγραερίου που προορίζονται για κάμπινγκ σε εσωτερικό χώρο ως μέσο
θέρμανσης.
·  Ποτέ μη τοποθετείτε μια γεννήτρια ρεύματος μέσα σε δωμάτιο, σε κλειστό γκαράζ ή κοντά σε οπή εξαερισμού.

Πώς μπορώ να αποφύγω τη δηλητηρίαση από CO στο αυτοκίνητο μου;

·  Με τακτικό σέρβις από εξειδικευμένο τεχνικό, ο οποίος πρέπει να ελέγχει και το σύστημα της εξάτμισης. Διαρροή της εξάτμισης προς το εσωτερικό του αυτοκινήτου μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συγκεντρώσεις CO στη καμπίνα του αυτοκινήτου.
·  Ποτέ μη βάζετε σε λειτουργία το αυτοκίνητο σας μέσα σε κλειστό γκαράζ. Το μονοξείδιο του άνθρακα από τα καυσαέρια μπορεί να φτάσει πολύ γρήγορα σε υψηλές και επικίνδυνες συγκεντρώσεις.

 Διαβάστε επίσης

• Τα βλαβερά προϊόντα από την ατελή καύση, των ξύλων και οι κίνδυνοι για την υγεία μας.
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες
• Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε τροφική δηλητηρίαση. Ποια τα συμπτώματα που προκαλεί το χαλασμένο φαγητό; 
• Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλωση
• Tροφική δηλητηρίαση: 20 συνηθισμένα και ασυνήθιστα αίτια. Ποιά είναι τα συμπτώματα και πως μπορούμε να προστατευτούμε;
• Η δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα μπορεί να προκαλεί απώλεια μνήμης, αλλεργικές αντιδράσεις, πίεση, κατάθλιψη, αλλαγή συμπεριφοράς, κούραση, αϋπνία και αύξηση χοληστερίνης. Αποτοξίνωση και πρόληψη
• Γιατί προκαλεί ασφυξία η Δηλητηρίαση από Μονοξείδιο του Άνθρακα; Τι πρέπει να κάνετε για να την αντιμετωπίσετε και πώς προλαμβάνεται;
• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Γιατί προκαλεί ασφυξία η Δηλητηρίαση από Μονοξείδιο του Άνθρακα; Τι πρέπει να κάνετε για να την αντιμετωπίσετε και πώς προλαμβάνεται;
• Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλα

PhD

Δηλητηρίαση από το άοσμο Μονοξείδιο του Άνθρακα με ναυτία, κόπωση, πονοκέφαλος από τζάκι, σόμπα. Πρώτες βοήθειες

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) αποτελεί προϊόν ατελούς καύσης οργανικών ουσιών. Το CO περιέχεται στα αέρια καύσης, όπως αυτά που παράγονται από αυτοκίνητα ή φορτηγά, από σόμπες, στόφες, φανάρια, μαγκάλια, τζάκια και καυστήρες.

Σε περίπτωση συσσώρευσης μονοξειδίου του άνθρακα σε κλειστούς ή μικρούς χώρους μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση ζώων και ανθρώπων 
Η δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα είναι μια ύπουλη κατάσταση, καθώς αυτό είναι άοσμο και δεν διακρίνεται στην ατμόσφαιρα όπως ο καπνός (αιθάλη).

Τα πιο συνηθισμένα ατυχήματα αφορούν οδηγούς οχημάτων που κοιμούνται μέσα σε αυτά με μηχανή, επισκευές οχημάτων που γίνονται μέσα σε κλειστά γκαράζ, συσκευές οικιακής θέρμανσης όπως μαγκάλι, τζάκι η σόμπα σε χώρους που δεν αερίζονται επαρκώς, πυρκαγιές, ανθρακωρύχους, αλλά και απόπειρες αυτοκτονίας. Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η έκθεση σε μονοξείδιο του άνθρακα κατά τη διάρκεια του ύπνου ή σε άτομα τα οποία είναι μεθυσμένα, οι οποίοι μπορεί να πεθάνουν χωρίς να εκδηλώσουν συμπτώματα. Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα δεν έχει ειδικά συμπτώματα και για τη διάγνωσή της πρέπει να υπάρχει κλινική υποψία. 

Η τοξική δράση του μονοξειδίου του άνθρακα οφείλεται στην ικανότητά του να εκτοπίζει το οξυγόνο από τις θέσεις δέσμευσης του με την αιμοσφαιρίνη. Αυτό οφείλεται στην πολύ μεγαλύτερη χημική συγγένεια που έχει το μονοξείδιο του άνθρακα με την αιμοσφαιρίνη, σε σχέση με το οξυγόνο. Η τοξική δράση του CO οφείλεται στο ότι η αιμοσφαιρίνη παρουσιάζει κατά περίπου 200 έως 250 φορές μεγαλύτερη συγγένεια (συχνότερα αναφέρεται η τιμή 210) προς αυτό σε σχέση με το Ο2 σχηματίζοντας την ένωση καρβοξυαιμοσφαιρίνη. Έτσι, το αίμα χάνει την ικανότητά του να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς και οργανισμός ασφυκτιεί. Ο εγκέφαλος είναι το πλέον ευαίσθητο όργανο στην έλλειψη οξυγόνου και για τον λόγο αυτό τα πρώτα συμπτώματα της δηλητηρίασης από το CO είναι ο πονοκέφαλος και η ζάλη, που καταλήγει σε λιποθυμία και τελικά στον θάνατο από ασφυξία. Το χαρακτηριστικό των δηλητηριάσεων από μονοξείδιο του άνθρακα είναι το έντονο κερασέρυθρο χρώμα που αποκτά το σώμα του θύματος και είναι εμφανέστατο στο πρόσωπό του. Με τον τρόπο αυτό εμποδίζεται η ανταλλαγή των αερίων στο επίπεδο των ιστών και γρήγορα εμφανίζεται υποξία. Αντίστοιχα, με την αιμοσφαιρίνη που μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς, δρα και η μυοσφαιρίνη (myoglobin), η οποία μεταφέρει το οξυγόνο στα μυικά κύτταρα. Η μυοσφαιρίνη επίσης παρουσιάζει κατά περίπου 60 έως 70 φορές μεγαλύτερη συγγένεια προς το CO σε σχέση με το Ο2. Αν υπάρχει αυξημένη συγκέντρωση CO στην ατμόσφαιρα, τότε μεγάλο ποσοστό των ερυθρών αιμοσφαιρίων θα μεταφέρει CO αντί για το οξυγόνο που χρειάζονται όλοι οι ανθρώπινοι ιστοί για να λειτουργήσουν. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη των ιστών και θάνατο. 

Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μεγάλες συγκεντρώσεις CO, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται αρκετή ποσότητα καρβοξυαιμογλοβίνης σε μικρό χρονικό διάστημα. Το γεγονός αυτό πρέπει να το παίρνει σοβαρά υπόψη κανείς, όταν μάλιστα ζει στο περιβάλλον μιας πόλεως όπου η ατμόσφαιρα είναι επιβαρυμένη με διάφορους αέριους ρύπους η συνεργιστική δράση των οποίων σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει ακόμα εκτιμηθεί.

Καθαρή ατμόσφαιρα πλούσια σε Ο₂ έχει ως αποτέλεσμα να καθαρίζεται ο άνθρωπος από την καρβοξυαιμογλοβίνη που υπάρχει στο αίμα του. Είναι φανερή επομένως και γιαυτό το λόγο η σημασία των εξορμήσεων το Σαββατοκύριακο στην εξοχή.

Ο περιορισμός της ρύπανσης από CO της ατμόσφαιρας των αστικών κυρίως κέντρων έχει άμεση σχέση με τον περιορισμό των εκπομπών από τα αυτοκίνητα, γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί τόσο με την καλύτερη λειτουργία του κινητήρα, όσο και με τη χρησιμοποίηση ειδικών αντιδραστήρων μέσα από τους οποίους διοχετεύονται τα καυσαέρια.

Συμπτώματα

Καθώς αυξάνει η συγκέντρωση του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, εμφανίζεται 

• ναυτία,
• κόπωση και
• πονοκέφαλος.

Πολύ χαρακτηριστικό είναι το βαθύ κόκκινο χρώμα που αποκτά το θύμα (σαν κεράσι), που είναι εμφανές και στο πρόσωπο. Στη συνέχεια το θύμα πέφτει σε κώμα και επέρχεται ο θάνατος. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι πάσχοντες από καρδιοαναπνευστικές παθήσεις είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις τοξικές επιδράσεις του μονοξειδίου του άνθρακα.

Εκτός από την οξεία δηλητηρίαση και η χρόνια δηλητηρίαση είναι πιθανή, όταν π.χ. μια οικιακή συσκευή εμφανίζει ελαττωματική λειτουργία και τα επίπεδα του μονοξειδίου του άνθρακα αυξάνουν μεν, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό ώστε να επέλθει κώμα. Ο γιατρός πρέπει να υποπτεύεται τη χρόνια δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα, όταν περισσότερα από ένα μέλη της ίδιας οικογένειας εμφανίζουν συμπτώματα, όπως κόπωση, ναυτία και πονοκεφάλους.

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Όταν κάποιος ανακαλύψει ένα άτομο που είναι πολύ πιθανόν να έχει δηλητηριαστεί με μονοξείδιο του άνθρακα θα πρέπει να προβεί στις ακόλουθες ενέργειες. 

• Το θύμα θα πρέπει να μεταφερθεί το συντομότερο σε χώρο που αερίζεται καλά.
• Αν το θύμα δεν εμφανίζει αυτόματη αναπνοή ή δεν ψηλαφάται σφυγμός, ακολουθείται η διαδικασία της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης.
• Με γρήγορες κινήσεις θα πρέπει ο χώρος που συνέβη το ατύχημα να αεριστεί καλά και να γίνει προσπάθεια εντοπισμού της πηγής του μονοξειδίου του άνθρακα, ώστε να διαφυλαχθεί η ασφάλεια των διασωστών.

Πως μπορώ να προλάβω τη δηλητηρίαση από CO στο σπίτι;

·  Τακτικό σέρβις των συστημάτων θέρμανσης που λειτουργούν με πετρέλαιο, φυσικό αέριο, κάρβουνο ή άλλη βιομάζα από ειδικευμένο τεχνικό. 
·  Αποφύγετε τη χρήση θερμαστρών που λειτουργούν με αέριο ή κάρβουνο μέσα σε κλειστούς χώρους (διαμέρισμα, τροχόσπιτο κλπ). 
·  Προτιμάτε πάντα συσκευές που έχουν τη σήμανση CE 
·  Αν χρησιμοποιείτε σόμπα, τζάκι ή καυστήρα βιομάζας σκόπιμη είναι η εγκατάσταση ανιχνευτή CO που λειτουργεί με μπαταρία. 

Πώς μπορώ να θερμάνω το σπίτι μου ή να μαγειρέψω με ασφάλεια όταν δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα;

·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε μια ανοιχτή ψησταριά ή άλλο είδος φούρνου με αέριο ως μέσο θέρμανσης σε διαμέρισμα, τροχόσπιτο ή σκηνή. 
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε ψησταριά με κάρβουνα ως μέσο θέρμανσης σε κλειστό χώρο, εκτός αν το έχετε τοποθετήσει μέσα σε καλά αεριζόμενο τζάκι. 
·  Ποτέ μη καίτε κάρβουνα σε κλειστό χώρο. Κόκκινα, γκρίζα ή λευκά εκκρίνουν CO. 
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε θερμάστρες υγραερίου που προορίζονται για κάμπινγκ σε εσωτερικό χώρο ως μέσο 
θέρμανσης. 
·  Ποτέ μη τοποθετείτε μια γεννήτρια ρεύματος μέσα σε δωμάτιο, σε κλειστό γκαράζ ή κοντά σε οπή εξαερισμού. 

Πώς μπορώ να αποφύγω τη δηλητηρίαση από CO στο αυτοκίνητο μου;

·  Με τακτικό σέρβις από εξειδικευμένο τεχνικό, ο οποίος πρέπει να ελέγχει και το σύστημα της εξάτμισης. Διαρροή της εξάτμισης προς το εσωτερικό του αυτοκινήτου μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συγκεντρώσεις CO στη καμπίνα του αυτοκινήτου. 

·  Ποτέ μη βάζετε σε λειτουργία το αυτοκίνητο σας μέσα σε κλειστό γκαράζ. Το μονοξείδιο του άνθρακα από τα καυσαέρια μπορεί να φτάσει πολύ γρήγορα σε υψηλές και επικίνδυνες συγκεντρώσεις. 

 Διαβάστε επίσης

• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες
• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Τα βλαβερά προϊόντα από την ατελή καύση, των ξύλων και οι κίνδυνοι για την υγεία μας.
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες